Người mẹ khuyến khích sự độc lập sẽ nuôi dưỡng tính tự lực ở con

Người mẹ đích thực biết: Không phải lúc nào ta cũng ở tư thế sẵn sàng đi giải cứu con, có vậy con mới trưởng thành được mà không cần có ta.

Điểm mấu chốt: Lên kế hoạch cho tương lai

Lợi ích con nhận được: Sự tự lực và tài tháo vát.

Bài học cho mẹ: Không người mẹ nào muốn con phải gánh lấy quá nhiều thất vọng. Bản năng làm mẹ khiến ta lúc nào cũng muốn bảo vệ con khỏi những điều rắc rối và giải quyết các vấn đề giúp con. Nhưng chính điều đó lại triệt tiêu khả năng học hỏi cách ứng phó với nhiều tình huống bất ngờ trong cuộc sống của con trẻ. Cách đơn giản nhất là: dừng việc lúc nào cũng lo đi giải cứu con lại. Không viết thư cho giáo viên để bao che lỗi của con nữa. Không tự đổ rác khi đột nhiên đến giờ đó con bạn biến mất. Không đem trả sách và nộp tiền phạt cho thư viện hộ con. Không quay lại nhặt giày đá bóng cho con khi nó đã quên đến lần thứ n nữa. Nếu bạn muốn con tự lập, vai trò của bạn là người hướng dẫn, không phải người thực hiện. Đây cũng là một cách làm ít đi để giúp cho con đó.

 

 

Người mẹ khuyến khích sự độc lập sẽ nuôi dưỡng tính tự lực ở con

“Cô ấy dạy con mình cách sống mà không có mẹ”

Cảnh tượng đẹp nhất trên đời chính là một đứa trẻ tự tin đến nơi chúng cần đến sau khi bạn đã chỉ đường.

Anne Leedom rất thích đợi ngoài xe để đón hai cô con gái Kasey và Rachel về nhà.Cô lúc nào cũng mong chờ khoảnh khắc lũ trẻ ào vào xe và kể cho cô nghe không sót một chi tiết nào chuyện xảy ra ở trường ngày hôm đó. Và có một buổi chiều đón con mà cô không bao giờ quên.

Rachel con gái tám tuổi của cô, nhảy vào xe với vẻ mặt căng thẳng. Cô bé không cười toe toét như mọi ngày nữa, vai gồng lên, tay nắm chặt. Hẳn là có chuyện rồi. Cô nhận thấy cô bé đang giấu thứ gì đo sau lưng khi rời lớp nhưng cô không biết là cái gì. Cô chào con bằng một cái ôm thật chặt, và cố nhìn xem thứ con đang giấu là gì. Cô giúp con bỏ ba lô ra và hỏi câu hỏi thường nhật, “Hôm nay ở trường thế nào hả con yêu?” Anne nhìn ra thứ con đang nắm chặt là một mẫu giấy đã bị vò nát và nhẹ nhàng gỡ nó ra khỏi tay con. Nhưng Rachel không chịu buông tờ giấy. Sau một hồi hai mẹ con vật lộn, cuối cùng Anne thắng. Vuốt phẳng tờ giấy ra và đọc, cô vô cùng ngạc nhiên: đó là bài kiểm tra chính tả của Rachel.

Thường thì Rachel học khá tốt môn này. Thực ra đôi khi Anne cũng giúp sữa bài về nhà của con để đảm bảo không có lỗi nào. Sao lại không chứ ? Cô muốn con gái làm tốt mà. Anne cũng ôn lại một số từ khó cùng Rachel vào sáng thứ năm và thứ sáu để đảm bảo con bé tự tin sẵn sàng cho bài kiểm tra.

“Con thuộc hết từ rồi, mẹ ạ” mỗi tuần cô bé đều reo lên như vậy. “Con sẽ xử gọn bài kiểm tra mà không có vấn đề gì cả”

Tối hôm qua, Anne đột ngột nhận được cuộc gọi từ cô bạn bị ốm. Cô ấy cần người trong nom con gái mình khi đi cấp cứu. Vậy là sáng thứ sáu tuần này, Rachel đi học mà không được ôn bài như thường lệ. Khi Anne vuốt phẳng bài kiểm tra của con gái, cô nhận ra nó thật khác những bài kiểm tra trước đó. Giờ đây hình mặt cười bằng bút đỏ ở góc đầu trang giấy được thay bằng dấu tích lớn và phần sửa lỗi của giáo viên.

Rachel trông thật buồn thảm. Chuyện này chưa từng xảy ra. Con bé lúc nào cũng vui vẻ và tự hào chỉ cho mẹ điểm số tuyệt vời của mình. “Mẹ thấy chưa? Con đã bảo con làm đúng hết mà.”

Vậy mà hôm nay trông con bé thật buồn tủi và xấu hổ chỉ vì bị sai hai trên mười câu trong bài kiểm tra định kỳ hàng tuần.

“Không sau đâu Rachel. Đừng lo, tuần sau con sẽ có cơ hội”

Nhưng Rachel không tin vào điều đó và lắc đầu buồn bã. “Không, mẹ ơi, không…con thất bại rồi.”

Anne bắt đầu lẩm nhẩm trong đầu những chỉ dẫn làm mẹ thông dụng: Liệu con có nghĩ là mình sẽ bớt yêu nó nếu điểm số của nó không hoàn hảo? Mình có đặt quá nặng áp lực điểm số lên con? Làm thế nào mà ở tuổi đó con bé lại có ý tưởng là điểm kém đồng nghĩa với thất bại?

Đây chỉ là hai câu sai trong một bài kiểm tra mà con bé đã phản ứng như vậy, vậy thì khi đối mặt với những vấn đề lớn hơn, con bé sẽ làm thế nào? Anne nhìn vào khuôn mặt thất thần của con bé và biết rằng mình cần giúp Rachel học được điều gì đó từ trải nghiệm này.

Anne chợt nhận ra: Có lẽ vì mình đã giúp con bé quá nhiều, sửa lỗi sai cho nó, bảo vệ nó khỏi việc nếm trải cảm giác khi không hoàn hảo.

Anne biết rằng mình phải làm khác đi, nếu không sau này Rachel khó lòng đương đầu được với cuộc sống.

“Không phải rất tuyệt khi cô giáo con dành thời gian tích dấu đỏ lên bài kiểm tra của con sao?”

Nhìn biểu mặt của con, Anne thấy như mình có thể nghe được suy nghĩ của nó, Mẹ điên rồi sao? Mẹ không thấy con mắc hai lỗi lận à?

Nhưng Anne phớt lờ cái nhìn đầy hoài nghi của con và tiếp tục. “Con biết không, kiểm tra bài rồi chỉ ra lỗi cho con mất nhiều thời gian. Cô giáo hẳn là quan tâm đến con lắm. Cô muốn con học kỹ từ cô đã đánh dấu để không bao giờ mắc lỗi như thế lần sau nữa.”

Và Anne kết luận, “Không phải cô giáo rất tốt sao?

Những giây tiếp theo, cô thấy thời gian như dài dằng dặc. Nhưng rồi cô cũng có thể thở phào. Rachel gật đầu, ôm chầm lấy Anne và nói chắc như đinh đóng cột, “Vâng, mẹ ạ, con sẽ sửa…chắc chắn đó.”

Sau đó Rachel nhảy chân sáo về phòng. Có vẻ như thế giới đã quay trở lại trật tự của nó. Vào thời điểm đó, kỳ vọng của Anne còn mong manh lắm: Cô chỉ hy vọng con gái nhớ được điều gì đó cô nói chứ không cần phải nhớ hết. Cũng phải thực tế chút chứ nhỉ?

Nhưng có vẻ cuộc trò chuyện giữa mẹ và con gái bắt đầu có hiệu quả. Hai tuần sau, khi Rachel vội vàng ôm chào mẹ để chạy vào lớp cho kịp giờ học, cô thấy con gái cầm một hộp quà nhỏ xinh xắn trong tay.

“Trong hộp có gì vậy?”

“Dạ, là quà sinh nhật cho cô giáo con” Rachel đáp. Và con bé nói một cách chắc chắn: “Cô Diamonds sẽ cực kỳ hạnh phúc khi thấy thứ bên trong. Cô ấy sẽ thích nó!”

Cô bé nhìn mẹ dò xét, liệu mẹ có thể đoán ra thứ gì bên trong không. Anne lắc đầu, thú thực cô chẳng thể đoán nổi.

“Con mua cho cô bút đỏ!” con bé nói một cách phấn khích. “Giờ thì lúc nào con Diamonds cũng có bút đỏ để đánh dấu lỗi sai của con và con có thể tự học từ”. Và con bé bẽn lẽn nói thêm, “Cô quan tâm đến con nên mới đánh dấu lỗi sai của con, mẹ biết mà.”

Cô bé vẫy tay chào mẹ rồi chạy vào lớp. Anne vẫn còn đứng đó với biết bao câu hỏi: “Sẽ thế nào nếu mình không phát hiện ra bài kiểm tra có hai lỗi bị vo viên đó? Sẽ thế nào nếu mình không nhận ra vẻ tuyệt vọng của con ? Sẽ thế nào nếu mình không nói với con có mắc lỗi cũng không sao? Rồi tương lai con bé sẽ ra sao? Ngày hôm đó, Anne cũng nhận ra rằng nhiệm vụ của cô trong mười năm tới là chuẩn bị cho con gái cách đối phó với tất cả những gì tương lai mang đến – mà không có mẹ luôn ở bên an ủi vỗ về.

Người mẹ đích thực học được gì từ câu chuyện này.
Anne Leedom có ý định tốt khi giúp con hoàn thiện bài tập về nhà và ôn giúp cô bé mỗi khi có bài kiểm tra. Có vẻ con gái cô đã quen với việc đó. Và rồi bài kiểm tra không hoàn hảo như mọi khi đã khiến cô bé gần như ngã gục, tự coi mình là kẻ thất bại. Anne đã phải nhìn lại bản thân, hóa ra từ trước đến giờ cô “quên” dạy con rằng thực ra chúng không hề hoàn hảo, và sẽ chẳng bao giờ là hoàn hảo cả. Trẻ sẽ không bao giờ có thể trưởng thành nếu cứ được mẹ bao bọc mãi và không tự đối mặt với vấn đề của mình. Sau mỗi sai lầm, sẽ luôn có cơ hội để sửa chữa, sau nhiều sai lầm được sửa chữa, sẽ trẻ sẽ lớn lên trở thành con người tự lực và tháo vát.

Hãy cùng kiểm tra xem bạn là người mẹ như thế nào?

- Làm hộ con: “Mẹ biết làm cái đó khó đến thế nào. Để mẹ giúp con nào.”

- Giải cứu: “Con sẽ gặp rắc rối to với cô giáo nếu con không tìm thấy sách mượn từ thư viện. Mẹ sẽ bảo với cô là mẹ làm mất nó”.

- Thiếu kiên nhẫn: “Mình muộn mất rồi. Mẹ sẽ buộc dây giày cho con,rồi con học buộc sau cũng được”.

- Bảo vệ: “Mẹ sẽ gọi cho mẹ Brian và bảo với cô ấy con thấy hối hận như thế nào”.

- Mặc cảm tội lỗi: “Đừng lo việc nhà. Tuần này mẹ đi vắng nhiều quá, để mẹ làm”.

- Cạnh tranh: “Con biết là dự án của Ryan sẽ rất tốt mà. Thêm ảnh vào đi”.

- Ích kỷ: “Không phải lúc này. Mẹ không có thời gian”.

- Theo chủ nghĩa hoàn hảo: “Con cứ tiếp đi, mẹ sẽ làm lại dự án khoa học của con. Mấy chỗ con dán vào trông không ổn lắm”.

Mẹ đích thực cần chú ý.

Hãy cẩn thận: Con đang có xu hướng trở về nhà.

Một nghiên cứu gần đây chỉ ra một xu hướng đang hình thành ở những thanh niên độ tuổi hai mươi: rất nhiều người đang trở về nhà sau khi tốt nghiệp đại học. Đây là vài số liệu:

- Theo điều tra dân số Mỹ năm 2002: gần bốn triệu người độ tuổi 25 – 34 vẫn sống cùng cha mẹ.

- Một điều tra trên mạng cũng chỉ ra con số 60% sinh viên đại học dự định sẽ về nhà sống sau khi tốt nghiệp và 21% nói họ định ở nhà lâu hơn một năm.

Nếu bạn muốn nuôi dạy một đứa trẻ tự lực (và chẳng thấy tội lỗi gì khi biến phòng của con thành nhà kho sau khi nó rời khỏi nhà), có lẽ bạn cần nghĩ lại một cách nghiêm túc về việc nuôi dạy con sao cho nó có thể sống mà không có bạn. Bằng không, nghĩ đến việc thiết kế lại nhà thôi!

Người mẹ đích thực đã làm gì?

Michelle Price đến từ Calgary, Alberta, đang lái xe chở hai cậu con trai đến trường, và cô sắp bị muộn. Cô kiểm tra gương chiếu hậu và thấy khuôn mặt thất thần của cậu con trai sáu tuổi, “Ta có thể quay lại được không mẹ? Con quên ba lô ở nhà mất rồi.”

Nếu là ngày khác thì Michelle có thể dễ dàng đồng ý mà quay lại. Thực ra không ít hơn một lần cô đã làm vậy, nhưng hôm nay thì khác, cô nhận thấy trên nét mặt con trai mình – có vẻ nó quá kỳ vọng vào việc mẹ sẽ giải cứu nó dù có chuyện gì xảy ra.

Michelle thầm nghĩ, nếu mình cứ lúc nào cũng giải cứu lũ trẻ, chúng sẽ coi đó là điều hiển nhiên, và mình sẽ phải làm vậy trong suốt phần đời còn lại.

Vậy là Michelle quay ra nói với con, “Con yêu, mẹ biết con rất buồn, nhưng lần này ta sẽ không quay lại nhà. Mẹ biết con sẽ tìm ra cách đi học mà không cần ba lô đó. Mẹ tin là cho đến khi ta đến trường, con sẽ nghĩ ra thôi.”

Dĩ nhiên là con cô không hào hứng chút nào với câu trả lời của mẹ. Nhưng mẹ đã rất cương quyết. Vậy là khi đến trường, cậu bé đã có kế hoạch của mình, cậu thậm chí còn mượn được một chiếc túi nylon của giáo viên để thay cho ba lô nữa. Michelle tự hỏi nếu mình không làm vậy, không biết bao giờ con cô mới học được cách tự lo cho mình mà không có cô.

Sáu bước để giúp con trở nên tự lực

Bạn không thể hy vọng con tự trở nên tháo vát, tự lực nếu bạn không nuôi dưỡng những nét tính cách đó ở trẻ. Dưới đây là những cách đơn giản để bạn có thể áp dụng hằng ngày để đạt được điều đó:

1. Xác định xem con có thể tự làm được điều gì và đứng tránh xa ra. Có lẽ đã đến lúc con tự làm bữa trưa, giặt đồ, dọn giường, tự gọi đặt lịch hẹn với nha sĩ…Dĩ nhiên là phải căn cứ vào độ tuổi và khả năng của con. Mục tiêu ở đây là dần dần từng thứ một, tránh để con choáng ngợp với quá nhiều kỳ vọng

2. Không giải cứu cho con. Bạn có thấy mình đã giải cứu cho con khỏi quá nhiều vấn đề không? “Jake mệt quá, mình sẽ làm bài tập về nhà giúp nó.” “Kyla bận quá, mình sẽ làm việc nhà giúp nó lần này.” Làm giúp con thì dễ, nhưng bạn đâu thể giúp con cả đời, đúng không? Và mẹ nên thiết lập quy tắc “không, không và không”: “Chúng ta có quy định mới: không bao biện. Con cần làm việc trong trách nhiệm của con”.

3. Để tâm phát triển kỹ năng tổ chức của con. Con để nhầm sách mượn từ thư viện? Không tìm thấy đồ thể thao? Làm mất tờ giấy ghi lời dặn của cô giáo? Việc con thiếu kỹ năng tổ chức là một trong những lý do chính khiến bạn cứ phải liên tục giải cứu con. Vậy nên khi có vấn đề, thay vì bảo lãnh cho trẻ, ta nên hỏi “Con có thể làm gì để giải quyết nó?” Ví dụ, nếu con quên trả sách cho thư viện mỗi thứ Tư, con sẽ treo một tờ lịch có đánh dấu ngày trả sách, cũng như đánh dấu những ngày đi học nhạc, dã ngoại, ngày có bài kiểm tra. Học cách tổ chức là kỹ năng con bạn cần để tự quản lý cuộc sống.

4. Dạy con cách động nảo để con có thể tự giải quyết vấn đề mà không có bạn. Lần sau khi con gặp vấn đề, đừng nóng vội đưa ra cho con cách giải quyết. Thay vì thế, hãy dạy con cách động não. “Nói cho mẹ nghe con đang phiền chuyện gì? (bạn có thể cần giúp con tìm cách diễn đạt đấy: “Con không biết sẽ mang gì đến tiệc đổi quà.”) Thể hiện sự tin tưởng rằng con sẽ tìm ra cách: “Mẹ biết con sẽ có cách thôi”. Sau đó khuyến khích con động nảo: “Đừng ngại nói ra, ngớ ngẩn cũng không sao, thế con mới nghĩ ra quà để trao đổi với các bạn”. Đây có thể được coi như “trò tìm giải pháp” mà bạn và con có thể chơi mỗi khi có vấn đề.

5. Dạy con cách đàm phán. Con bạn lúc nào cũng mong bạn là người thương thuyết và chấm dứt các trận cãi vã hay đánh nhau của chúng? Nếu vậy thì không ổn rồi. Hãy dạy con cách đàm phán để khi có xung đột xảy ra, bạn sẽ không phải đích thân đi giải quyết nữa. Dù sao trẻ cũng có cái lý của riêng chúng cơ mà. Đầu tiên là giải thích kỹ năng mới này: “Con cần học cách đàm phán. Đó là khi con đồng ý với một thỏa thuận mà cả hai bên đều vui vẻ” Tiếp đến là vài thủ thuật cũ nhưng lúc nào cũng hiệu quả: oẳn tù tì, rút thăm, tung đồng xu, hay luật “lần trước ai đến đầu tiên thì lần này đến sau cùng”… “Tớ đã đặt đồng hồ đếm ngược năm phút, khi hết giờ, sẽ đến lượt tớ chơi”. Cuối cùng đừng quên dạy con về thái độ đàm phán: “Con phải chờ đến lượt mình rồi nói, còn không, hãy chú ý lắng nghe người khác. Chỉ được phép nói bằng giọng thật bình tĩnh”. Bạn hãy cùng con thực hành điều này từ ở nhà. Đây là một kỹ năng không những cần thiết với trẻ ở khắp các lĩnh vực trong cuộc sống mà còn góp phần xây dựng bầu không khí yên ổn trong gia đình.

6. Thường xuyên nói về tương lai của con. Khuyến khích con nghĩ vượt qua những gì đang diễn ra hằng ngày: đi cắm trại ở xa, chuyển trường, học đại học, sống trong một căn hộ, đưa ra quyết định nghề nghiệp… Bạn có thể nói chuyện về tương lai của con hằng ngày trong bữa cơm tối cả gia đình sum họp. Dĩ nhiên là con có thể thay đổi ý định (phần lớn là thế), nhưng mục tiêu là để giúp con nghĩ về tương lai và nhận ra rằng một ngày nào đó chúng sẽ không sống cùng chúng ta nữa.

Người mẹ đích thực cần chú ý

Bốn phẩm chất trẻ cần để có thể sống mà không có chúng ta

Một nghiên cứu được tiến hành bởi Mel Levine tác giả cuốn sách bán chạy nhất A Mind at a Time, chỉ ra rằng, ta đang trải qua một giai đoạn khủng hoảng lựa chọn nghề nghiệp khi có quá nhiều người trẻ không hề chuẩn bị trước cho việc sẽ làm giàu sau khi tốt nghiệp. Nguyên nhân chính có thể kể đến việc ta đang nuôi dạy trẻ trong một môi trường có quá nhiều hoạt động và ta liên tục thỏa mãn nhu cầu của trẻ ngay khi chúng đạt được một thành quả nào đó. Levine tin rằng có bốn phẩm chất quan trọng mà một người trẻ cần có trong giai đoạn chuyển giao từ thiếu niên thành người trưởng thành: sự tự nhận thức, ham học hỏi, sở hữu một “công cụ” nào đó (khả năng học hỏi kỹ năng mới, làm việc có hiệu quả, và suy nghĩ tích cực), và là một người giao tiếp giỏi.

Ba bước đơn giản để giúp trẻ tự giải quyết sai lầm

1. Nói chuyện một cách bình tĩnh về lỗi của con. Cố gắng không chỉ trích hay thể hiện sự tức giận. Mẹ: “Mẹ con mình cần nói chuyện về bài kiểm tra chính tả của con. Con nhận thấy điều gì?” Con: “Con sai mất năm từ.”

2. Nói với con là con sẽ học được điều gì từ sai lầm này. Mẹ: “Từ bài kiểm tra lần này, con học được gì để tránh mắc những lỗi như vậy nữa?” Con: “Con cần phải học từ mỗi tối một chút, không để đến phút chót mới học”.

3. An ủi con rằng ai cũng có thể mắc sai lầm. Mẹ: “Kế hoạch hay đấy! Người thành công luôn nhìn vào sai lầm của họ để xem họ có thể học được gì từ đó. Con cũng đang làm vậy đấy!”

Dạy con giá trị của việc không từ bỏ

Giáo sư đại học Standford, Lewis Terman, đã nghiên cứu 1.500 trẻ có năng khiếu trong vài thập kỷ và nhận ra rằng chỉ số thông minh cao không nói lên được thành công trong tương lai của trẻ khi chúng tự ra ngoài đời. Những trẻ thành công sau này có điểm nào chung? Tất cả đều học được giá trị của việc kiên định và không từ bỏ, và chúng đều biết được điều đó từ trước khi rời ghế nhà trường, từ cha mẹ mình. Vậy nên nếu bạn muốn con mình có thể làm nên chuyện khi ra ngoài đời mà không cần bố mẹ, dạy con thái độ “không bao giờ từ bỏ” là vô cùng quan trọng, và cách tốt nhất là bản thân người mẹ cũng phải thật kiên định.