Tại sao là một “người mẹ hy sinh” lại tệ cho con của bạn

Mẹ Mỹ nuôi con thật nhàn - Kính gửi tiến sĩ Borba,

Tôi là mẹ của ba cô con gái yêu dấu: khỏe mạnh, biết cư xử và hạnh phúc. Tôi biết rằng tôi may mắn có một ngôi nhà đẹp, một người chồng có công việc tuyệt vời, tôi làm việc bán thời gian, và tôi cũng dành thời gian mỗi ngày cho những việc của riêng tôi, những điều tôi thực sự quan tâm, như là nhiếp ảnh, luyện tập, những người bạn tốt nhất của tôi. Họ dành hầu như cả ngày cả đêm với con của mình. Họ bắt con đăng ký tham gia hết hoạt động này đến hoạt động khác, đi học nhạc, khiêu vũ, với gia sư, rồi gửi con tham gia trại hè đặc biệt. Họ dành cả ngày để đưa con đi khắp nơi, chờ chúng xong, rồi đưa chúng đi tiếp, 24/7. Và họ bảo tôi điên rồ khi không làm những điều tương tự cho con tôi. Tôi vừa không muốn giống họ lại vừa lo rằng mình đang hủy hoại cơ hội thành công của các con và rất băn khoăn. Liệu chị có thể giúp tôi không?

- Jenny L.., một người mẹ đến từ Atherton, Cafifornia

 

Tại sao là một “người mẹ hy sinh” lại tệ cho con của bạn

Ảnh hưởng của stress

Các chuyên gia ngày nay ước tính cứ ba trẻ em Mỹ thì lại có một em bé mắc các triệu chứng liên quan đến stress như đau đầu hay đau dạ dày, và từ 8-10% trẻ em Mỹ đang ở trạng thái lo âu, bồn chồn nghiêm trọng. Các bác sĩ nhi khoa cảnh báo chúng ta rằng độ tuổi xuất hiện các triệu chứng stress như vậy đang nhỏ dần, có những trường hợp bệnh nhân mới ba tuổi. Sự căng thẳng và suy sụp từ thời thơ ấu và tỉ lệ tự tử đang leo thang: nhiều thanh thiếu niên chết vì tự tử hơn là bệnh tật.

Các chuyên gia khác thì lo ngại số trẻ bị stress trầm trọng sẽ còn tăng cao nữa nếu nhịp độ sống va áp lực cứ tiếp tục tăng như hiện nay. Nhưng ta thậm chí còn tăng áp lực và cường độ cho con nhiều hơn nữa. Để thành công, bọn trẻ phải tham gia nhiều hoạt động hơn, làm nhiều bài tập ở trường cũng như về nhà hơn. Dưới đây là vài con số đáng báo động:

- Bài tập về nhà của trẻ em tăng gần 50%.

- Hoạt động thoải mái tự do không theo lịch trình của trẻ giảm tới 50%

- Bữa tối cùng gia đình giảm tới 30%

- Các kỳ nghỉ gia đình giảm tới 28%

- Thời gian rãnh rỗi của trẻ giảm tới 12 tiếng mỗi tuần

- Thời gian chơi của trẻ giảm tới 3 tiếng mỗi tuần

- Nhiều hệ thống trường học đã bỏ giờ nghỉ giải lao.

Sự ra đời của việc nuôi dạy con một cách quá khích

Elizabeth Krents, phụ trách việc ghi danh của một trường mẫu giáo hàng đầu của Manhattan, nhận được một cuộc điện thoại từ một phụ huynh hỏi về độ tuổi quy định của trẻ để được nhập học, khi Krents hỏi tuổi của đứa trẻ, người đó thừa nhận một cách không thoải mái “Thực ra chúng tôi chưa có con. Chúng tôi chỉ đang tính xem khi nào nên có bầu để ngày em bé ra đời không phải là vấn đề”

Các nhà giáo dục có một thuật ngữ mới để áp dụng cho những bậc cha mẹ “luôn luôn sẵn sàng và ngày ngày quanh quẩn”: cha mẹ kiểu trực thăng. Các giáo viên đèu thừa nhận là mình rất thích bọn trẻ, chỉ là bố mẹ chúng khiến họ phát điên: người mẹ “nhiệt tình” quá thì con “ác” quá, người mẹ bảo vệ thái quá thì lúc nào cũng bao biện cho con khi chúng gian lận hoặc bắt nạt bạn bè, người mẹ đóng vai trò người giải cứu thì luôn có mặt để trả tiền sách mượn của thư viện mà bị mất hoặc mang bài tập con để quên ở nhà…Cứ như thế, mẹ lôn xuất hiện đúng lúc để đảm bảo mọi thứ trơn tru với con, để rồi điểm số và thành tích thì rất hoàn hảo, nhưng đứa trẻ hoàn toàn mất đi tính tự chủ. Một điều tra tiến hành trên các giáo viên Mỹ chỉ ra rằng “với các giáo viên, làm việc với các phụ huynh còn vất vả hơn là tìm tài trợ cho các hoạt động giáo dục hay duy trì kỷ luật hoặc thậm chí là nỗi cực nhọc của thi cử”.

Tác động lên đứa trẻ thì sao? Bọn trẻ rõ ràng là cảm nhận được áp lực phải đạt thành tích cao từ bố mẹ nên đã làm tất cả những gì chúng có thể và bằng bất cứ giá nào để thành công. Một điều tra toàn quốc tiến hành gần đây nhận thấy hai phần ba học inh gian lận trong các bài thi. Thú vị là 93% số học sinh đó đồng tình với nhận định “Việc làm một người có nhân cách tốt là vô cùng quan trọng”. Đừng để một giáo viên nào buộc tội một đứa trẻ là “lừa dối” (tức là gian lận ấy). Làm như vậy thì chắc chắn cha mẹ đứa trẻ sẽ hùng hổ tiến vào cổng trường cùng một luật sư chỉ trong tích tẵc, đe dọa sẽ khởi kiện. Cho học sinh điểm thấp ư, vậy thì khác nào hủy hoại cơ hội cho con vào học khối tường Ivy League đỉnh cao mà họ đã mong đợi từ lâu. (Và nực cười là ưu tiên cho việc phát triển nhân cách của đứa trẻ đã bị trôi tuột mất trong vòng xoáy đó, tôi đoán là họ sẽ lo vj đó sau khi đứa trẻ nhập học trường Harvard) Các thầy cô giáo đã nhận được nhiều đe dọa khởi kiện từ phụ huynh đến mức số giáo viên mua bảo hiểm trách nhiệm pháp lý đã tăng 25% trong vòng năm năm qua.

Thêm nữa, những phụ huynh ôm đồm nhận ra rằng các chuyên viên tuyển sinh thì lúc nào cũng tìm kiếm những đứa trẻ giỏi toàn diện vì thế nên hoạt động ngoại khóa là một phần không thể thiếu trong hồ sơ, và thể thao là lựa chọn xuất hiện này trong đầu họ. Các trọng tài tại các sự kiện thể thao cho thanh thiếu niên là đối tượng bị nhắm đến đầu tiên trong trào lưu này. Hiệp hội các nhà quản trị Thể thao Quốc gia đã thừa nhận họ nhận được hai đến ba cuộc điện thoại mỗi tuần từ các trọng tài bị phụ huynh hoặc khá giả tấn công. Nguyên nhân thì hầu như là giống nhau: “Con tôi không được chơi đủ…Trọng tài không công bằng”. Các phàn nàn trải dài từ việc bị xúc phạm cho đến việc một chuyên viên thậm chí còn bị một phụ huynh giận dẽ chèn xe trên đường.

Các chương trình thể thao cho thanh thiếu niên tại ít nhất 163 thành phố đang rất lo ngại về việc phụ huynh đang can thiệp ngày càng sâu và thô bạo vào các hoạt động của họ nên đã bắt đầu yêu cầu phụ huynh ký vào một cam kết cư xử đúng mực thì mới được tham gia các trận đậu của con mình. Một số thì yêu cầu phụ huynh xem một video dài ba mươi phút về tinh thần thể thao, hay thậm chí còn đi xa hơn là yêu cầu một “ngày yên lặng” khi mà tất cả phụ huynh mở miệng nói thì đều bị mời ra khỏi trận đầu.

Liệu bọn trẻ có ổn với tất cả các can thiệp của ta? Chúng có biết ơn tất cả những hi sinh cả về thời gian và tiền bạc của ta? Bạn có biết 70% trẻ tham gia hoạt động thể thao đều từ bỏ khi bước sang tuổi mười ba? Và lý do căn bản là “cái đó chẳng vui vẻ gì cả”.

Vậy nhân cách và trách nhiệm thì sao?

Chúng ta phải chuẩn bị để bọn trẻ sẵn sàng cho thời điểm chúng phải tự có trách nhiệm với bản thân. Chúng ta cần giúp chúng phát triển những tính cách trở thành thói quen hằng ngày của trẻ để chúng có thể đối mặt với những thách thức khi trưởng thành.

- Gần hai trên ba phụ huynh trong cuộc khảo sát ý kiến của Time/CNN nói rằng con họ đo đếm giá trị bản thân thông qua những vật ngoài thân kiểu như tiền bạc hay những gì chúng sở hữu nhiều hơn là cha mẹ chúng có ở độ tuổi đó.

- Hơn 80% mọi người nghĩ bọn trẻ bây giờ hư hỏng hơn nhiều so với bọn trẻ mười hoặc mười lăm năm về trước.

- Hai phần ba phụ huynh nói rằng con họ hư hỏng và họ là người có lỗi.

- Trong một khảo sát của Newsweek, 75% phụ huynh nói con họ làm ít việc nhà hơn sơ với bọ trẻ mười hoặc mười lăm năm về trước.

- Cũng trong khảo sát trên, 73% phụ huynh nói bọn trẻ ngày nay tập trung vào tiêu dùng nhiều hơn.

Vậy mà hầu hết các bậc cha mẹ đều không nghĩ rằng trách nhiệm và nhân cách phải là ưu tiên hàng đầu. “Bọn trể không thể hoàn hảo trong mọi việc”. “Chúng học hành quá vất vả và đang đạt điểm số tốt, vậy thì ta cũng phải để chúng thả lỏng chút chứ”. Và thả lỏng chính là cái khiến bọn trẻ bê trễ.

Quên hết chuyện làm việc nhà đi: “không đủ thời gian”. Nếu bọn trẻ muốn điện thoại di động, thẻ tín dụng, má tính, xe hơi, hay quần áo mới: “Nó học chăm chỉ và nó xứng đáng”. Rốt cuộc thì “ bọn trẻ chẳng có thời gian cho những thứ khác” (như là xây dựng tinh thần trách nhiệm hay một kỹ năng nào đó để hoàn thiện bản thân). Điểm trung bình cao, điểm các bài thi hoàn hảo, một hồ sơ đáng khen ngợi sẽ mang lại cho dấu chấp nhận của các chuyên viên tuyển sinh mới là điều quan trọng nhất.

Dan Kindlon, tác giả hai cuốn sách Raising Cain và Too Much of a Good Thing, khẳng định việc cha mẹ quá o bế con cái sẽ chặn luôn cả khả năng phát triển nhân cách cũng như hình thành tinh thần trách nhiệm ở con. “Cơ thể chúng ta” Kindlon giải thích “không thể học cách ứng phó với stress nếu như nó chưa trải qua stress”. Những đứa trẻ được nuông chiều quá sẽ ít có khả năng chống chọi với stress vì cha mẹ chúng đã tạo ra một môi trường quá lý tưởng, nơi không có tức giận hay thất bại, rắc rối.

Một nghiên cứu toàn quốc trên các học sinh trung học phổ thông ở Mỹ đã xác nhận rằng sự chiều chuộng của cha mẹ dù có mục đích tốt thì cũng rất dễ phản tác dụng:

- Gần 62% học sinh trung học phổ thông ở Mỹ thừa nhận có gian lận thi cử.

- 27% ăn cắp từ các nhà hàng trong vòng mười hai tháng vừa qua, 22% ăn trộm của cha mẹ hoặc người thân.

- 40% thừa nhận chúng đôi khi có nói dối để tiết kiệm tiền

Thú vị hơn là 92% nói rằng các em “hài lòng với đạo đức và nhân cách của mình”. Hơi kỳ lạ đúng không các mẹ? Có gì đó không đúng ở đây rồi.

Chuyện gì xảy ra khi con bạn vào đại học

Điều mà các bậc cha mẹ ngày nay không nhận ra là bất chấp vẻ ngoài ta vẫn thấy về một môi trường đầy an toàn và một xã hội đầy dễ chịu, vô số những vấn đề ẩn giấu đang làm gia tăng tính trầm trọng của các vấn đề liên quan đến sức khỏe tâm thần của các sinh viên trên khắp các trường đại học dù lớn hay nhỏ, công lập hay tư thục.

Ngày nay các bậc cha mẹ đa năng động và chủ động hơn nhiều trong việc chọn trường đại học hoặc cao đẳng cho con. Họ năng động và chủ động trong quá trình xét tuyển đến mức các trường đại học đang lo ngại rằng việc họ liên tục hiện diện (và can thiệp) không hề tốt cho con họ. Từ việc từ chối cho con đăng ký vào trường không nằm trên thứ cho hạng cao lắm tại danh sách các trường đại học của U.S.New World Report cho đến viết lại hoàn toàn thư xét tuyển của con (hoặc thuê người khác làm thay – xu hướng mới nhất và “hot” nhất), ta cứ tiếp tục can thiệp vào những việc nhỏ nhất của con. Rồi đến buổi định hướng, bố mẹ vẫn loanh quanh và hỏi các chuyên viên hàng tá câu hỏi – thậm chí còn điền mẫu đơn cho con nữa. Mọi việc vẫn cứ tiếp diễn đến khi con học chính thức.

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng sức khỏe tâm thần của những đứa con đang ở độ tuổi học đại học của chúng ta là rất đáng báo động. Có vẻ rằng những đứa trẻ luôn bị bố mẹ hối thúc đang chịu stress đến cực điểm, chúng hoặc là sẽ bị trầm cảm vì không theo kịp, hoặc chuyển sang uống rượu hoặc dùng chất kích thích (điều này có thể dẫn đến tấn công tình dục hay tai nạn xe hơi) hay trầm trọng hơn nữa là tự tử. Trên thực tế, kể từ năm 1988, khả năng một sinh viên đại học bị trầm cảm đã tăng gấp đôi, tự tử gấp ba và tấn công tình dục gấp bốn.

Kadison đã gọi những sinh viên được yêu chiều quá này là những đứa trẻ “bị quá tải” và nói cho chúng ta biết điều gì đã nạp thêm nhiên liệu cho khối lượng stress đứa trẻ phải mang: “áp lực từ cha mẹ và kỳ vọng văn hóa khổng lồ”. Qua nhiều năm ròng, cứ có một người luôn đi theo để nhặt những gì bị rớt lại, xoa dịu những lo lắng, điều chỉnh lịch trình, tổ chức mọi thứ trong cuộc sống hằng ngày, và giờ, khi đứa trẻ phải ở lại một mình, lúc cần người đó nhất, người đó lại không ở bên nữa. Chính người đó – cha mẹ đứa trẻ - là nguyên nhân gây stress hàng đầu.