Từ người mẹ hi sinh đến đứa con có thể tự lập

Mẹ Mỹ nuôi con thật nhàn - Tôi đang ngồi trước máy tính và đeo tai nghe chuẩn bị cho cuộc trò chuyện trực tuyến trên trang pregnancy.org. Julie Snyder, quản trị viên của trang web là người vẫn hỗ trợ kỹ thuật cho tôi và vì thế cũng chính là người đã tham gia vào rất nhiều cuộc nói chuyện. Tôi nghĩ cô sẽ rất hiểu những gì đang diễn ra trong đầu những người mẹ nên đã hỏi cô “Điều những người mẹ ngày muốn biết nhất là gì?” 

Từ người mẹ hi sinh đến đứa con có thể tự lập

Cô có câu trả lời ngay lập tức “Điều hầu hết các mẹ muốn biết chính là làm thế nào để thay đổi. Họ biết mình đang làm quá nhiều và đang bị căng thẳng, nhưng họ không biết làm sao. Chị có thể giúp được họ bằng cách nói cho họ biết họ cần làm gì để đơn giản hóa cuộc sống của họ”.

“Sao lại là đơn giản hóa” Tôi hỏi.

“Vì con họ không trưởng thành được như cách họ hi vọng” Cô đáp.

“Có chuyện gì vậy”

“Thì bọ trẻ căng thẳng còn mẹ chúng thì đang làm quá nhiều thứ. Họ muốn con họ hạnh phúc và sau này có thể tự lập nhưng họ cần trở về với đúng con người họ và thôi cố bắt chước những gì các bà mẹ khác đang làm đi”

+ Bạn đã sẵn sàng thay đổi?

Trước hết, hãy trả lời những câu hỏi này:

Bạn có thấy có lỗi khi không xây dựng hình tượng người mẹ hoàn hảo? Bạn có xem xét lại vai trò làm mẹ của mình hay nghĩ bạn đang làm chưa đủ tốt?

Bạn có lo chon con, liệu khối lượng công việc quá nhiều hay lịch trình quá dày đặc?

Trong buổi họp phụ huynh, ban có hỏi nhiều về điểm số và khả năng của con so với các bạn trong lớp thay vì hỏi về việc con có vui vẻ và hòa đồng với các bạn hay không?

Bạn có thường xuyên mệt mỏi, kiệt sức, hay thiếu kiên nhẫn với gia đình mình? Bạn có hay cáu bẳn, bạn có gào thét nhiều hơn?

Bạn có đi gặp trực tiếp huấn luyện viên của con để phàn nàn rằng con bạn không đủ thời gian chơi hay không được tôn trọng trong đội?

Liệu có quá đề cao thành công khiến con bạn e ngại việc làm bạn thất vọng?

Bạn có lo khi thấy con bé có vẻ lo lắng hoặc buồn rầu? Rằng cô bé đang không vui chút nào?

Bạn có lo khi con mình có vẻ chẳng có việc gì để làm và thấy có vẻ bạn sẽ phải dạy nó, hoặc chơi với nó từng giây từng phút?

Bạn có thường xuyên so sánh bản thân mình với những bà mẹ khác và lo rằng họ đang làm tốt hơn bạn?

Nếu câu trả lời của bạn là có cho bất kỳ câu hỏi nào, đã đến lúc bạn thay đổi. Và trong các phấn sau, tôi sẽ chỉ ra cho bạn từng bước để trở thành một người mẹ thực tế hơn.

Ngày nay một người mẹ đích thực sẽ là như thế nào?

Tôi không biết có chuyện gì với việc làm mẹ nữa, chỉ biết nó rất khác với thời tôi còn là một bà mẹ trẻ. Tôi quan sát con gái tôi và bạn bè nó, tôi thấy chúng đang làm quá nhiều điều cho con mình. Tôi cảm giác chúng đang cố giành điểm với người khác. Và khi cứ cố để theo kịp mọi người như thế, hiển nhiên là chúng kiệt sức. Tôi liên tục nói với con gái “Con con có thế nào cứ để thế đi, chúng không cần tất cả những thứ này. Chúng được như bây giờ không phải nhờ vào những thứ này, mà là nhờ chính con”. Con bé khăng khăng tôi “Lỗi thời” rồi, nhưng từ sâu thẳm, tôi nghĩ nó bắt đầu nhận ra cách sống quá gấp gáp này không hề tốt cho gia đình nó. Từ bao giờ việc làm mẹ lại phức tạp đến vậy? Từ bao giờ phụ nữ lại đi quá xa so với việc chỉ đơn thuần làm điều mà họ biết là tốt nhất cho con? Những khúc hát ru hay đồng dao cho bé đâu cả rồi?

Chuyện gì đã xảy ra với những khúc đồng dao cho trẻ?

Trong một buổi gặp gỡ bà bạn Louise của tôi thông báo con gái bà ấy vừa mang thai. Những phút tiếp theo là vô số lời chúc mừng, nâng ly, nước mắt hạnh phúc và cả những cái ôm mừng cho người sắp lên chức bà ngoại và đứa trẻ sắp ra đời. Câu chuyện tiếp theo là những gì người mẹ sẽ cần: nôi có mui che, cũi, bàn thay tã, ghế cho trẻ trên xe, xe đẩy. Louise thừa nhận là đã nghĩ đến những thứ nhu yếu phẩm “thông thường” đó, nhưng thứ đứng đầu danh sách “phải – có” của bà ấy là một cuốn sách mới ra mắt dạy về ngôn ngữ ký hiệu cho trẻ.

“Đứa trẻ sẽ bị điếc sao?” Tôi hỏi.

“Ồ không,” Louise trấn an chúng tôi. “Đó là một phương pháp nuôi dạy trẻ mới cho phép ta giao tiếp với con ngay cả khi nó chưa biết nói. Gầy đây những người mới làm mẹ đều đọc nó”.

Tôi bị sốc. Sao phải dành quá nhiều năng lượng để dạy một đứa trẻ ngôn ngữ ký hiệu? Việc đó tốn khá nhiều thời gian. Mà rốt cuộc,có điều gì quan trọng hơn việc gắn kết với đứa trẻ qua những bài hát ru hay chơi hú òa? Hoặc làm mặt hề hay chỉ đơn giản là thủ thỉ và khúc khích? Việc dạy trẻ ngôn ngữ ký hiệu, dĩ nhiên đã được khoa học chứng minh là có giá trị, nhưng sao phải làm một việc phức tạp đến vậy trong khi đã có quá nhiều việc phải làm?

Từ khi nào mà việc làm mẹ lại trở thành ngành công nghiệp thu lời hàng tỉ đô?

Vài tháng sau đó, tôi đi mua quà cho đứa cháu mới ra đời của Louise và bắt đầu thấy có điều gì đó thực sự biến đổi. Khi bước vào một cả hàng đồ trẻ em, tôi nhận ra việc làm mẹ đã biến thành một ngành công nghiệp hàng tỉ đô. Đồ linh tinh lặt vặt của trẻ con ở khắp nơi, nhiều loại sản phẩm đến mức tôi không biết phải bắt đầu từ đâu nữa.

Chào đón tôi ở đằng trước và trung tâm là những đĩa nhạc Mozart với lời hứa hẹn “góp phần phát triển trí não” nếu bật cho đứa trẻ chưa chào đời nghe. “Chà”, tôi thầm nghĩ, “quyết định mua sản phẩm giáo dục đầu tiên của người mẹ còn diễn ra trước cả khi đứa trẻ ra đời”. Việc này có vẻ phức tạp và khó khăn hơn nhiều so với việc chọn giữa tả giấy và xe đẩy.

Tầng tiếp theo là các con số gắn nam châm, trò chơi phát triên trí nhớ, bộ giáo cụ dạy trẻ học nghe nói, chương trình từ vựng điện tử, và cả một đại tiệc toàn là đồ dùng, thiết bị giúp những thần đồng nhí phát huy tài năng. Từ khi nào mà việc nuôi dạy một đứa trẻ lại tập trung quá nhiều vào thành tích như vậy? Chuyện gì đã xảy ra với hộp cát, đồ chơi xếp hình, hay những pháo đài trên cây?

Tôi thấy hơi ngại khi hỏi người bán hàng thứ gì đó “lỗi thời” kiểu Goodningt Moon của Margaret wise Brown (mà sau đó tôi đã mua được ở một tiệm sách cạnh đó). Nhưng đồng thời tôi cũng thấy như bị mắc kẹt trong vô số lựa chọn các bà mẹ phải đưa ra cho con mình ngày nay, bao nhiêu là sản phẩm giúp giải tỏa các nổi lo về việc học sao cho nhanh, chuẩn bị cho kỳ thi cạnh tranh và thành tích.

Cũng trong tuần đó, tren chuyến bay đi thăm con trai út ở trường đại học, tôi ngồi cạnh một người mẹ trẻ rất dễ thương và cô con gái cũng dễ thương không kém của cô. Và trong suốt chuyến bay gần ba tiếng đồng hồ, tôi quan sát người mẹ này không ngừng tìm cách làm cho cô con gái 6 tuổi vui vẻ. Ngay khi tín hiệu thắt dây an toàn tắt, cô lôi ra một túi đầy căng những thẻ học thông minh, sách bài tập, sách ngữ âm, bút nhớ, giấy – co thậm chí còn có cả một đầy chạy DVB đang phát một bộ phim của National Geographic về động vật trong vườn thú. Bản thân tôi còn thấy kiệt sức khi quan sát cô cố gắng làm con không bị buồn chán. Từ bao giờ việc làm mẹ lại khó khăn đến vậy?

Sự thôi thúc phải làm Mẹ Siêu nhân

Nạn cuồng làm mẹ bùng phát không phải vì ta thiếu tình yêu hay sự chú tâm cho con. Đi tìm câu trả lời cho nạn dịch này không phải dễ. Nhưng dưới đây là vài vấn đề để xem xét:

1. Kiến thức mới về sự phát triển của trẻ. Hiện nay ta biết về sự phát triển của trẻ nhiều hơn xưa rất nhiều. Ai ai cũng đồng ý rằng cha mẹ tạo nên sự khác biệt. Những gì ta nói, ta làm, ta cư xử với con có một tác động to lớn lên sự phát triển của trẻ. Đó không phải là vấn đề tự nhiên nữa, mà là giáo dưỡng.

2. Cạnh tranh. Các bậc cha mẹ ngày nay muốn con mình vượt trội, chúng phải làm tốt hơn cha mẹ chúng từng làm. Có cảm giác rằng lũ trẻ phải thắng và làm tốt hơn những đứa trẻ khác, tồn tại bên cạnh một nổi sự thất bại lớn lao. Các mẹ đang chiến đấu ác liệt với các mẹ khác để giành cho con một suất ở trường mẫu giáo hay thêm chút thời gian để chơi trong đội khúc côn cầu trên băng.

3. Thêm nhiều lựa chọn. Các nhà kinh doanh đang oanh tạc các bậc cha mẹ bằng vô vàn lựa chọn và cơ hội hấp dẫn cho bọn trẻ, từ âm nhạc, thể thao, và giáo dục cho đến trại hè phiêu lưu ở nước ngoài, tất cả đều kèm theo lời đảm bảo sẽ khiến cuộc sống của trẻ thêm phong phú và trẻ có thể học thêm ngôn ngữ thứ hai.

4. Thêm phương tiện truyền thông. Từ tạp chí đến chương trình TV, radio đều tập trung vào các vấn đề khủng hoảng mối quan hệ cha mẹ - con cái. Trong khoảng thời gian từ năm 1970 đến 2000, có khoảng tám trăm đầu sách về dạy con được xuất bản, trong đó chỉ có hai mươi bảy đầu được xuất bản trong khoảng thời gian từ 1970 đến 1980. Mẹ tôi chỉ có một bậc thầy về giáo dục con cái: Benjamin Spock. Ngày nay có vẻ như mỗi ngày đều có một nghiên cứu ra mắt chỉ ra cho các bận cha mẹ cách để tối ưu hóa tiềm năng của con.

5. Áp lực tài chính. Làm cha mẹ ngày càng tốn kém. Học liệu, đồ thể thao, các khóa học đặc biệt, học thêm, thiết bị vi tính, yêu cầu phải sử dụng tiền dường như là vô tận. Ngày trước thì chỉ có quần áo, đồ ăn, sách vở. Rồi với nền kinh tế khốc liệt như hiện nay, cha mẹ cũng lo lắng con mình không tìm được việc làm nếu không đi học trường tốt nhất và có những kỹ năng tốt hơn bất kỳ ai.

6. Cảm giác có lỗi. Ta làm việc, ta phấn đấu, ta phải xa nhà nhiều hơn ta muốn. Ta đang cố làm điều tốt nhất cho bọn trẻ, nhưng điều đó cũng đồng nghĩa với việc đôi khi ta mệt mỏi và cáu kỉnh, và không làm điều ta nghĩ mình phải làm cho gia đình. Thế rồi ta thấy mình tràn ngậ cảm giác có lỗi, hổ thẹn, lương tâm cắn rứ, rồi lại thấy có lỗi hơn nữa.

7. Muốn được yêu quý. Nhiều người mẹ muốn trở thành bạn tốt nhất của con. Họ không chịu nổi việc dưa ra một quyết định khác người, nói không, hay áp dụng kỷ luật với con nếu làm thế khiến con căm ghét họ hay nói “Mẹ thật hẹp hòi”

8. Làm tốt hơn mẹ mình. Có một vài người mẹ vẫn còn đang phải giải quyết những xung đột chưa có lời đáp từ chính tuổi thơ của mình. Điều cuối cùng họ muốn là lập lại chính sai lầm của mẹ mình. “Tôi sẽ là một người mẹ tốt hơ mẹ tôi nhiều và chỉ cho bà ấy thấy làm mẹ thực sự phải là như thế nào?”

9. Thiếu tự tin. Một vài người mẹ cảm thấy họ đang bị chấm điểm mỗi ngày. Họ thiếu tự tin vào những đánh giá của bản thân với mỗi sự việc là liên tục xem xét lại bản thân

10. Muốn con là thành tích của mình. Bạn đã bao giờ thấy một người mẹ coi con như vật sở hữu yêu thích – có một đứa con thành công cho mẹ “quyền được khoe khoang” nhe thể đó là thành tích của chính cô ấy?

11. Các loại bài thi, bài kiểm tra đang là mốt. Ngày nay không còn đứa trẻ nào là không phải trải qua bài kiểm tra hay các kỳ thi. Kỳ thi chuẩn hóa, bài kiểm tra năng lực, PSAT, SAT…Khả năng và tiềm năng của một đứa trẻ được đánh giá thông qua một danh mục toàn các con số. Từ mẫu giáo đến đại học, các kỳ thi đang khiến chúng ta phát điên lên vì lo rằng con mình sẽ không đủ tốt.